Wêje û derûnnasî du warên cuda ne ku hewla famkirina ruhê navxweyî yê mirovan didin der û girêdayî hev in. Derûnnasî; tevger, hest û pêvajoyên zîhnî yên mirovan bi rê û rêbazên zanistî ve vedikole, wêje jî bi riya ziman, vegotin û karakter ve li ser wan disekine û bi awayekî azmûnî dide der. Ji ber vê yekê, wêje gelek rewş û têgihên derûnnasîyê bi çîrokên mirovan ên şênber û bi awayên cur bi cur vedibêje.
Di berhemên wêjeyî de rewşên navxweyî yên karakteran, herikîna hişmendîyê, trawma, arezû û tirsên wan, bi mijarên bingehîn ên derûnnasîyê ve rasterast pevgirêdayî ne. Bi taybetî di kevneşopîya roman û çîrokên nûjen de nêzibûn û arastebûna rewşên navxweyî yên karakteran, bi bandora teorîyên derûnnasîyê yên wekî derûnnasên Sigmund Freud, Alfred Adler, Carl Gustav Jung ve kûrtir bûye. Nivîskar li ser têmayên binbîr, tepeserdin û lêgerîna nasnameyê disekinin û bi vî awayî kûrahîyên ruhê mirovan keşf dikin. Xwîner jî bi riya van metnan him nêzîkî zîhnên din dibin him jî rewşên xwe yên naxweyî nas dikin.
Ji aliyê din ve, derûnnasî jî îlhama xwe ji wêjeyê digire. Metnên wêjeyî, wekî arşîveke dewlemend a bîranîn, serpêhatî û azmûnên mirovan in, ku ji bo derûnnasan mînakên girîng ên li ser hevxemî (empatî), nasnameya vegotinê û derbirîna hestî pêşkêş dikin. Di warên wekî bîblîyoterapî de, wêje wekî amûreke başker û dermankirinê tê bikar anîn; ji ber ku vegotin alîkarîya mirovan dike da ku ji jiyanên xwe baştir fam bikin. Bi kurtasî wêjê û derûnnasî du rê û rêbazên temamker in ji bo têgihiştina mirovan: derûnnasî bi riya dahûrîna zanistî û wêje bi riya pêjna hunerî ve li ser ruhê mirovan disekinin. Dema ku mirov her duyan bi hev re bifikire, mirov dikare tevlihevîya ruhê mirovan kûrtir û baştir fam bike.
Hejmara 21ê ya kovara “Psychology Kurdî” bi mijara dosyeya “Wêje û Derûnnasî” derket li pêşberî xwîneran. Di rûpelên hejmara nû ya kovarê de; nivîs, hevpeyvîn û gotarên li ser têkilîya Wêje û Derûnnasîyê cî digirin.
Kovara Derûnnasiyê bi Kurdî “Psychology Kurdî” ji sala 2016ê bi vir de tê weşandin, ku nivîs, gotar û hevpeyvînên ku di derbarê mijarên Derûnnasî û Tendurîstîyê de hatine nivîsandin-amadekirin diweşîne. Di edîtoryaya kovara Psychology Kurdî de Abdulsittar Özmen, Siyabend Aslan, Samed Doğan, Gülperi Gündüz, Azad Dildar û Leyla Turhan cih digirin ku kovar ji sala 2020ê (hejmara 11emîn) bi vir de di bin sîwana Weşanên Avestayê de derdikeve.
Di nivîsa edîtorîya hejmara nû ya kovarê de balê dikişîne li ser têkilî û girîngîya her du dîsîplînên bi hev ve girêdayî ne û hate gotin ku “Ev her du dîsîplîn ku di navenda wan de mirov heye, bi kûrahî bi hev ve girêdayî ne û alozî û kûrahiya ruhê mirov radixînin ber çavan. Dema derûnnasî cîhana hundirîn a takekesî analîz dike û alîkariyê dike ku takekes xwe nas bike, wêje jî dibe dengê vê cîhana hundirîn. Êş, bextewarî, xwestekên tepisandî û trawmayên mirovan di metnên wêjeyê de bi kûrahiya hunerî derdikevin holê. Wêje ji bo mirov, ji bo tenêtiya wî, ji bo bêwatebûn û nediyariya wî atlaseke xeyalî ya dewlemend pêşkêş dike û têgihîştinekê dide. Wêje, wekî qadeke terapiyê, êşê vediguherîne û dike ku meriv bikaribe biaxive.”
Naveroka hejmara nû ya Psychology Kurdî:
Wêje û Psîkanalîz: Diyalogeke Bêdawî di Neynika Giyanî de
Azad Dildar.
Çîroka Şengê û Pengê: Tirsa Dûrketina ji Dayikê
Ramazan Pertev
Girîngiya Pırtûkan ji bo Geşedana Zarokên 0-6 Salî û Wêjeya Zarokan a Kurdî
Gülbeyaz Bozan
Hevpeyvîn bi Fatma Savcı, Gulîzer, Kenan Subaşı, Hesen Ildız û Mehmet Hanifi re
Psychology Kurdî
Temsîlîyeta Çîrokan di Psîkopatolojiyê de: Lehengên Çîrokan û Taybetmendiyên wan ji aliyê Sîndromên Psîkolojîk ve
Mûrad Dildar
Nirxandineke Psîkanalîtîk, Civakî û Çandî ya Romana Helîm Yûsiv
Leyla Turhan
Binqonaxên Trawmaya Civakî di Çîrokên Bavê Nazê de
Enver İleri
Xizmeta Civakî, Dîlemayên Etîk û Pêvajoya Biryardayîna Etîk
Gülperi Gündüz
Tenêtiya Psîkopatolojîk
Ali İhsan Yaka
Mekanîzmayên Noral ên Guhertina Ziman: Çavkaniyên Duzimanî
Nûjen Yüksel
Huner û Zanist Ji bo Xwenasînê
İlyas Tunç
Adolescence: Lêgerîna Nasnameyê Û Tenêtî
Elîxan Bozan
Pirs û Bersiv
Bi Aslîka Qadir re
Psychology Kurdî
Termên Derûnnasiyê
Psychology Kurdî
